و تفرح بالمولود من آل برمك * بغاة النّدى و السّيف و الرّمح و الفصل فقلت انا : و تنبسط الامال فيه لفضله * و لا سيّما ان كان والده الفضل « 1 » فأعجبه ذلك فأمر لى باثنى عشر الف درهم و بعثنى إلى أخيه فأعطانى مثلها و بعثنى الى ابيه فاعطانى مثلها فخرجت من عندهم بستّة و ثلاثين الف درهم و لمّا انقضت ايّامهم سرت الى مصر و دخلت حماما فدخل إلىّ صبىّ يخدمنى فانشدت هذين البيتين فخرّ الصّبىّ مغشيا عليه فلمّا افاق سئلته عن حاله فقال : من انشادك هذين البيتين ؟ قلت : انا . فقال : اتدرى فيمن قلت ؟ قلت : فى دار فضل ابن يحيى . فقال : انا ذلك المولود الّذى قلت البيتين فتعجبت و انصرفت . « 2 » فى « سفينة البحار » ، ربيعة عن النّبى صلّى اللّه عليه و آله : من اعطى خمسا لم يكن له عذر فى ترك عمل الآخرة : زوجة صالحة تعينه على أمر دنياه و آخرته و بنون أبرار و معيشة فى بلده و حسن خلق يدارى به فى النّاس و حبّ اهل بيتى . « 3 » و فيه ايضا : إنّ تلميذا من تلامذة فضيل بن عياض لمّا حضرته الوفاة دخل عليه الفضيل و جلس عند رأسه قرأ سورة يس صلّى اللّه عليه و آله فقال : يا استاذ ! لا تقرأ هذه ، فسكت ثمّ لقّنه قل : لا إله الا اللّه ، فقال : لا اقولها لأنّى برىء منها و مات على ذلك نعوذ باللّه منها ؛ فدخل الفضيل منزله فلم يخرج ثمّ رآه فى النّوم و هو يسحب به إلى جهنّم فقال : بأىّ شىء نزع اللّه المعرفة منك و أنت أعلم تلاميذى ؟ ! قال بثلاثة اشياء : اوّلها النميمة ، فإنّى قلت لأصحابى بخلاف ما قلت لك ؛ و الثّانى الحسد ، حسدت أصحابى ؛ و الثالث كان بى علّة فجئت إلى الطبيب فسألته منها فقال : تشرب فى كلّ سنة قدحا من الخمر و ان لم تفعل بقيت بك العلّة ، فكنت أشربها نعوذ باللّه من سخطه . « 4 » [ فضيل بن عياض شاگردى داشت كه اعلم شاگردان او به‌شمار مىآمد . وقتى مريض شد و به حال احتضار درآمد ، فضيل به بالين او آمد و بالاى سر او نشست و شروع كرد به خواندن سورهء « يس » . آن شاگرد كه در حال احتضار بود گفت : اى استاد ! اين سوره را مخوان ! ؟ فضيل سكوت كرد و به او گفت : بگو « لا إله الا اللّه » . گفت : نمىگويم چرا كه از آن بيزارم ! ؟ پس آن شاگرد به اين حال مرد . فضيل [ از مشاهدهء اين وضعيّت ناراحت شد و ] به

--> ( 1 ) - يعنى اسم پدر او فضل بن يحيى برمكى است . ( 2 ) - زهر الربيع ، 361 . ( 3 ) - « سفينة البحار » 2 / 135 ، « بحار الانوار » 69 / 408 . ( 4 ) - « سفينة البحار » 2 / 131 ، چاپ آستان قدس رضوى .